Najpiękniejsze: modlitewnik aplikowany

Cykl „Najpiękniejsze” powstał dla Państwa, abyśmy mogli dzielić się dziełami sztuki, które – jak wskazuje sama nazwa cyklu – są piękne, wyjątkowe, a za nimi często stoi ciekawa historia. Dziś przedstawiamy modlitewnik prezentowany na wystawie „Sztuka Wschodu. Namioty tureckie”.

MAKATA – KOBIERZEC MODLITEWNY TYPU MELAS (?), Turcja, Anatolia zachodnia w. XVIII lub w. XIX

Niewielki modlitewnik ze zbiorów Włodzimierza i Jerzego Kulczyckich różni się nieco od innych modlitewników z tej kolekcji. Wykonany jest metodą aplikacji – kwiaty, wici roślinne i motywy geometryczne są wycięte z barwnej wełnianej tkaniny, naszytej na grube, szarobiałe sukno. Niektóre z aplikacji, zwłaszcza kwiaty, powstały z cieniowanej wełny. Tkaniny wykonywane taką techniką określane są jako pochodzące z Banja Luki, mieście w dzisiejszej Bośni, leżącego wówczas w granicach Imperium Otomańskiego.

Modlitewnik ten znalazł się w zbiorach wawelskich w 1964 roku, kupiono go od Jerzego Kulczyckiego (1898-1974), syna twórcy kolekcji. Włodzimierz Kulczycki (1862-1936), lwowski zoolog i profesor weterynarii zbierał wschodnie tkaniny od początku XX w. W jego archiwum zachowała się dokumentacja dotycząca zakupów, rachunki i inwentarz kolekcji. Kulczycki notował też informacje od kogo i w jakich okolicznościach kupował tkaniny. Dzięki temu wiemy, że nabył ją 22 września 1913 roku, za 500 koron, od malarza
Mieczysława Reyznera (1861-1941). Sam Reyzner kupił ją ponad ćwierć wieku wcześniej, w 1887 roku, od „wędrownego Turka”.


Tkaniny z kolekcji Kulczyckich można znaleźć w zbiorach wawelskich i Muzeum Tatrzańskim im. Dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem.